Naukowcy – kto to

Człowiek w sweterku, okularach i włosach przyprószonych siwizną – kto to taki? Naukowiec. Człowiek intelektu, człowiek, który poświęcił całe swoje życie nauce – swojej pasji i życiu. Naukowiec najczęściej żyje na uniwersytecie, albo na innej uczelni – to właśnie akademickie środowisko szybko staje się dla niego naturalnym otoczeniem. Dzięki nieograniczonemu dostępowi do wiedzy i informacji, szczególnie dzisiaj – w czasach informatyzacji i wygodnych, obszernych źródeł wiedzy, jak Internet – naukowiec może swobodnie prowadzić swój uczelniany żywot. Czy to matematyka, czy chemia, czy też fizyka, dobry naukowiec jest w pełni poświęcony swojej dziedzinie i to właśnie jej, jako swojej pracy i zarazem hobby, oddaje każdą minutę swojego życia (no, może poza snem). Dzięki naukowcom dzisiejszy świat może wyglądać właśnie tak, jak wygląda – niezwykle rozwinięta technika i nauka, Internet, niezwykle skomplikowane teorie dość dobrze opisujące rzeczywistość – to wszystko sprawia, że człowiek zwany naukowcem jest personą niezwykle ważną i pożądaną przez współczesny świat. Warto zastanowić się, co sprawia, że ludzie zostają naukowcami. Z pewnością do jednej z przyczyn zaliczyć można wspomnianą już miłość do nauki, ale czymże ona tak naprawdę jest? Przecież kochać można najróżniejsze pasje, rzeczy i ludzi, ale dlaczego akurat naukę? Pytanie może zdawać się trudne, wydawać by się mogło, że odpowiedź kryje się gdzieś głęboko i jest nieźle zakamuflowana, ale nic bardziej mylnego – trzeba bowiem tak naprawdę odpowiedzieć sobie na inne pytanie: co jest takiego w nauce, że tylu ludzi poświęca jej całe żywoty? Odpowiedź ta brzmi: poznawanie prawdy. Tak, trywialna rzecz, a jakże prawdziwa – dzięki poznaniu prawdy, możemy być niezwykle mądrymi ludźmi, możemy nie tylko wiedzieć więcej niż inni, ale jednocześnie możemy wykorzystywać tę naszą wiedzę to czynienia dobra i do poskramiania zła innych ludzi. Prawda to niezwykłe narzędzie, zapewniające jej właścicielowi kształtowanie (poprzez poznawanie, a następnie własne zmiany) rzeczywistości.

Matematyka i fizyka razem

Królowa nauk – matematyka – zaprząta umysł niejednego naukowca, czy też amatora, wielbiciela. Warto zdać sobie sprawę faktu, że tak naprawdę matematyka jest zaczątkiem każdej innej nauki ścisłej, a nawet – co dość niebywałe – humanistycznej. W uproszczeniu rzecz można ująć tak, że wszystko na świecie znajduje swój początek właśnie u źródła – matematyki. To zdaje się być zbyt proste, ale w rzeczywistości jest niezmiernie skomplikowane – matematyka w końcu do nauk łatwych i przyjemnych nie należy.

W rzeczywistości ta, budująca zasady całego wszechświata nauka, pozwala na opisanie rzeczywistości, ale jest niezwykle złożona i trudna. Trudno dziś przypuszczać, by istniał na Ziemi człowiek, który poznał zasady matematyki w całości. O ile większość prostych teorii przeciętny matematyk mógł poznać na studiach i podczas robienia doktoratu, o tyle już w pracy zawodowej styka się jedynie z konkretną dziedziną matematyki. Czy to równania różniczkowe, czy badanie chaosu i fraktali – wszelkie dziedziny znacząco się od siebie różnią i nie pozwalają na jednoczesne poznanie przez jednego człowieka – zabrakłoby mu czasu. Ogrom informacji i reguł matematyki po prostu przerasta możliwości każdego człowieka. Już niedługo, kiedy komputery zaczną samodzielnie myśleć i analizować matematyczne reguły, człowiek pójdzie zupełnie w odstawkę – nie będzie możliwe opanowanie nowych zasad i jeszcze bardziej skomplikowanych teorii. Może się wydawać, że te wszelkie matematyczne teorie nie są zbyt praktyczne i przydatne w codziennym życiu, ale to nieprawda.

Przecież nikt nie tworzy nowych prawideł ot tak sobie – wszystko znajduje na początku swoje odbicie w rzeczywistych kwestiach i sprawach. Dopiero potem, rozwijając model matematyczny, możemy rozszerzać możliwości praktycznych rozwiązań. Matematyka to niezwykle przydatne, gruntowe i fundamentalne narzędzie, które pozwala na działanie takich dziedzin nauki jak fizyka, chemia, biologia, czy jakakolwiek inna nauka. Wszystko ma swój początek właśnie w królowej nauk – matematyce.

Biologia wokół

O ile cała wiedza ludzkości i wszelkie prawidła i nauki mogą znaleźć swoje odbicie w fundamentalnej matematyce, o tyle już wyższe abstrakcyjnie dziedziny wymagają bardziej praktycznego i konkretnego podejścia. Mało kto wie, ale w biologii również dużą rolę odgrywa matematyka – wszelkie procesy i działania organizmu również składają się z wielu reguł, które można opisać za pomocą wzorów i teorii matematycznych. Nie jest to jednak podejście często spotykane, o wiele lepiej bowiem nauczać biologii na przykładach i na odpowiednim poziomie – podobnie jak historii, czy geografii. Pamięciowe uczenie nie jest jednak dobrym rozwiązaniem. W szkołach stosuje się jednak tylko takie podejście, przez co uczniowie nie mogą odpowiednio informacji przyswoić i powstaje w ich umysłach swoista papka, którą wykorzystują tylko do zaliczenia danego przedmiotu i nic więcej, potem wszystko zapominają. O wiele lepszą metodą nauki, którą stosuje się między innymi na studiach i w różnych wymagających, ale niezwykle wydajnych szkołach, jest nauka metodą mnemoniczną i skojarzeniową. Ta metoda doskonale sprawdza się właśnie w biologii – wszelkie drzewa, funkcje organizmu, prawidła przyrody – wszystko to jest tematem rozległym, ale niezwykle wręcz logicznie poukładanym. Aby zrozumieć większość rzeczy nie wystarczy wykucie ich na pamięć – podobnie jest z wierszami na języku polskim, czy ze stolicami świata. O ile pomiędzy zapamiętywanymi informacjami nie istnieje żadne powiązanie skojarzeniowe, o tyle nie da się ich trwale zapamiętać i potem wykorzystać w wymagającej sytuacji. Nauka jednorazowa, czyli właśnie poprzez wykucie się najróżniejszych tabelek, wykresów, zestawień i różnych innych – typowo encyklopedycznych – danych, nie jest wydajna i powinna być wręcz zwalczana. Lepiej bowiem doprowadzać do sytuacji, w której człowiek zapamiętuje nie same informacje ale procesy, przyczyny i zjawiska, jakie się za nimi kryją – dzięki temu ma się szerszy pogląd na daną kwestię i lepiej można wykorzystywać zdobyte informacje.

Chemia jest wszędzie

Chyba każdy spotkał się z biologią i matematyką – najpopularniejszymi przedmiotami w szkole, które zjednują sobie niektórych uczniów, natomiast dla innych stanowią niezdrowe wydarzenia konkretnych dni nauki. Tak – mało osób lubi nauki ścisłe. Niemniej, w tym przypadku powstaje niezmiernie ciekawe pytanie, dotyczące takiego przedmiotu jak chemia. Co interesujące, wielu uczniów woli bowiem ten przedmiot, niż taką, dajmy na to, matematykę, czy fizykę. Uczniowie lubią chemię, bo jawi im się jako praktyczna odmiana fizyki i biologii – wyniki i rezultaty eksperymentów można zobaczyć niemalże natychmiast. Wybuchy, gwałtowne reakcje, czy też destylacje i tworzenie ciekawych mieszanin i substancji – wszystko to sprawia, że chemia jest dla uczniów ciekawa i niezmiernie frapującą, a nawet ekscytująca. Nauczyciele powinni wykorzystywać to podejście i kuć żelazo póki gorące – gdy uda im się zaciekawić klasę konkretnym zjawiskiem fizycznym, powinni iść od razu za ciosem, wykładając swym uczniom potrzebną do zrozumienia teorię, ale nie tylko. Warto w takiej chwili wykorzystać dogodny moment i pokusić się o wlanie do umysłów uczniów czegoś więcej – na przykład ponadprogramowych informacji spoza książki, które w przyszłości – kto wie – przydałyby im się w nowym zawodzie, czy też na studiach. Niczego nie powinniśmy wykluczać, warto natomiast dmuchać na zimne i zapewnić młodym ludziom jak najlepszą przyszłość. Podobnie z atomami, wiązaniami, tablicą Mendelejewa – wszelkie teoretyczne aspekty powinny być poprzedzone eksperymentem, albo przynajmniej filmem tłumaczącym w dogodny, wygodny sposób powstawanie pierwiastków i reakcji chemicznych. Większość z takich rzeczy jest niewykonalna w szkolnym laboratorium, ale nie powinno nas to powstrzymywać przed przekazywaniem takiej wiedzy do najmłodszych. To właśnie z chemią spotykamy się na każdym kroku. Dzięki wysokiej, dobrze rozwiniętej technice, potrafimy dzisiaj tworzyć niezmiernie dużo materiałów i substancji – dzięki temu, możemy mieć wokół siebie tak wiele przedmiotów zrobionych z najróżniejszych tworzyw.

Dzieje ludzkości

Zdecydowana większość ludzi utożsamia sobie naukę ze ścisłymi przedmiotami, takimi jak matematyka, fizyka, chemia, biologia, czy też inne technologiczne sztuczki ludzkiego umysłu. Nic bardziej mylnego. Owszem, nauka to często różne teoretyczne rzeczy, które składają się na teorie dotyczące przyrody i budowy wszechświata, ale nie powinniśmy słowa „nauka” utożsamiać jedynie z materią nieożywioną i – ewentualnie – biologicznymi aspektami życia. Istnieje wiele zjawisk, które mogły zaistnieć tylko dzięki udziałowi człowieka, a jedną z dziedzin, które zajmują się poznaniem różnych aspektów ludzkiego żywota, jest z pewnością historia – nauka badająca przeszłość i dzieje cywilizacji i nie tylko. Warto wiedzieć, że historia to nie tylko suche daty i wiedza encyklopedyczna, która najczęściej nie jest potrzebna przeciętnemu człowiekowi do niczego konkretnego.

Historia bowiem uczy nas dzisiaj, jakie błędy popełniali ludzie w przeszłości, dzięki czemu nie musimy uczyć się na własnych pomyłkach, ale możemy polegać na tym, co się wydarzyło już wcześniej. Świat widział naprawdę wiele rzeczy – nasze problemy są bowiem często odzwierciedleniem tego, z czym dzieje ludzkości spotykały się już nie raz. Powinniśmy to wykorzystać i wyciągnąć potrzebne wnioski. Istnieją niezliczone teorie naukowe – historyczne, które mówią nam, jak powinniśmy, względem przeszłości, postępować dzisiaj. Mimo wszystko, historia to jednak przeszłość i parający się nią ludzie lubią poznawać przede wszystkim niewyjaśnione, mało znane tajemnice i fakty. Trzeba liczyć się z tym, że historia bywała często fałszowana i to, z czym mamy do czynienia dzisiaj, niekoniecznie będzie uznawane za bezwzględną prawdę za lat dwadzieścia, czy, tym bardziej, za lat tysiąc. Mimo wszystko, na podstawie badania przeszłości można dowiedzieć się niezwykle wielu ciekawych rzeczy, przez co możemy podejmować mądrzejsze decyzje niż nasi poprzednicy na tej planecie. Wiele wojen, bitew, traktatów i brudnej polityki miało miejsce w przeszłości – mając tą wiedzę, jesteśmy mądrzejsi.