Współczesność

Wieki XVIII i XIX w rozwoju biologii charakteryzowały się szczególną mnogością wszelkich syntez i teorii naukowych (popartych bardzo powszechnym juz eksperymentowaniem). W biologii nową formą poznania naukowego stały się w tym czasie wielkie podróże. Powstały pierwsze muzea gromadzące przywożone z podróży egzotyczne okazy roślin i zwierząt. Rozwijały się nowe dziedziny naukowe, między innymi systematyka, fizjologia i embriologia. W 1735 roku K. Linneusz – szwedzki przyrodnik i lekarz – ogłosił doniosłe dzieło „Systema naturae”(system naturalny), w którym przedstawił klasyfikację roślin i zwierząt, wprowadził nowoczesne nazewnictwo gatunków i jako pierwszy zaliczył człowieka do świata zwierząt. W 1779 roku J. Inngenhousz – holenderski lekarz i przyrodnik – udowodnił znaczenie światła i barwników zielonych w procesie asymilacji dwutlenku węgla, a także odkrył, że rośliny oddychają podobnie jak zwierzęta i człowiek. Do innych znanych i zasłużonych dla biologii należeli Pasteur, Darwin i Wallace.

Renesans

Na czasy renesansu aż do oświecenia ( od XVI do połowy XVIII w.) przypada ogromny postęp w poznawaniu otaczającego świata: obserwacje uzupełniane były coraz częstszymi eksperymentami. Na nowe tory pchnął wówczas medycynę A. Vesalius – w XVI wieku przedstawił on pracę, w której już znacznie dokładniej niż Galen opisał budowę ciała człowieka. Około 1590 roku bracia A. i J. Jansen z Holandii skonstruowali pierwszy mikroskop. W 1628 roku angielski lekarz W. Harvey przedstawił cały obieg krwi u człowieka i wyjaśnił pracę naszego serca. W 1680 roku A. Leeuwenhoek, holenderski handlarz suknem, pasjonujący się konstruowaniem i ulepszaniem mikroskopów, zaobserwował w kropli wody pierwotniaki, krwinki czerwone, plemniki i nazwał je wymoczkami. W 1693 roku angielski botanik i zoolog J. Ray po raz pierwszy podał definicję gatunku. W XVII wieku założone pierwsze towarzystwa naukowe ( np. w 1662 r. Królewskie Towarzystwo Naukowe w Londynie) i rozpoczęto wydawać czasopisma naukowe. Człowiek renesansu zrobił bardzo dużo dla biologii.

Rozwój

Charakterystyczną cechę wieku XX i współczesności stanowi szybki rozwój dziedzin zajmujących się poziomem komórkowym układów żywych: przede wszystkim biochemii ( między innymi dzięki możliwości śledzenia procesów chemicznych zachodzących w organizmach przy wykorzystaniu metod izotopowych) oraz dziedzin ponadorganizmalnych – głównie ekologii ( m.in. Dzięki rozwiniętej analizie matematycznej). W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat wyjaśniono teżna przykład molekularne podłoże dziedziczenia ( m.in. prace Watsona i Cricka oraz Nirenberga). To jednak nie wszystko. Stworzono nowe dyscypliny, takie jak transplantologia – pierwszych przeszczepów dokonał amerykański chirurg Murray, inżynieria genetyczna – podwalinami były prace Arbera i Smitha, a także biotechnologia, mikrochirurgia i inne. Miarą postępu w badaniach przyrodniczych są zmiany, którym podlegało jedno z podstawowych narzędzi badawczych w biologii – mikroskop. Obecnie jest już wiele urządzeń służących do badań i odkrywania coraz to nowych faktów dotyczących biologii, choć stoi ona obecnie na wysokim poziomie, co dzień dowiadujemy się o różnych ciekawych aspektach tej dziedziny nauki.

Medycyna

Biologia i medycyna są bardzo ciekawymi, interesującymi naukami. Jak wiadomo, nauka to system dążący do uzyskania i uporządkowania wiedzy o wszechświecie, dzięki czemu wiedza ta staje się zrozumiała i dostępna dla wszystkich. Uprawianie nauki wymaga stosowania precyzyjnych metod badawczych, jako że poszukuje ona ścisłej i rzetelnej wiedzy na temat otaczającego nas świata. Tak więc tych wszystkich ludzi, których przedmiotem zainteresowań stała się biologia, medycyna czy jakakolwiek inna nauka, oprócz rzetelności i solidności, musi cechować logiczne myślenie. Nauka opiera się na dwóch rodzajach logicznego myślenia : dedukcji oraz indukcji. W rozumowaniu dedukcyjnym, którego istotą jest przechodzenie od ogółów do szczegółów, punkt wyjścia stanowi dostarczona informacja (tzw. przesłanka), na podstawie której wyciągane są wnioski. Przeciwieństwem dedukcji jest rozumowanie indukcyjne, w którym zaczynamy od szczegółów, a przechodzimy do uogólnień. W tym wypadku punkt wyjścia stanowi wiele przesłanek, na podstawie których powstają twierdzenia ogólne.

Źródła

Dane naukowe czerpiemy z różnych źródeł. Podstawowym źródłem wszelkich danych naukowych są obserwacje i doświadczenia (eksperymenty) naukowe. Aby były rzetelne, muszą być prowadzone skrupulatnie, w sposób kontrolowany i nietendencyjny. Powinna też istnieć możliwość ich powtarzania. Obserwacje, będące podstawą wszelkiego poznania, odbywają się bez ingerencji obserwatora w przebieg zjawiska czy procesu. Doświadczenia natomiast polegają na celowym wywołaniu określonego zjawiska ( w warunkach laboratoryjnych, sztucznie stworzonych przez eksperymentatora ). Wyniki otrzymane dzięki zastosowaniu metod naukowych poddaje się następnie wnikliwej analizie i na podstawie wyciągniętych wniosków formułuje się hipotezę naukową. Hipoteza to „naukowe przypuszczenie”, które jest próbą wyjaśnienia natury zaobserwowanych zjawisk lub zależności. Jeśli hipotezę potwierdzą liczne obserwacje i doświadczenie przeprowadzone niezależnie od siebie w ośrodkach naukowych na całym świecie, może ona się stać teorią naukową.

Starożytność

Biologia to nauka, która rozwijała się już od czasów starożytnych. W starożytności i średniowieczu wciąż gromadzono informacje o roślinach i zwierzętach. Nadal zwracano uwagę na organizmy pożyteczne dla człowieka i niebezpieczne. Właśnie wtedy zaczęto spisywać i podejmowano pierwsze próby ich klasyfikacji. W czasach starożytnych powstały podwaliny naukowego sposobu poznawania otaczającego świata. Na przełomie V i IV w.p.n.e. Żył Hipokrates. Ten wybitny lekarz i uczony z Kos w starożytnej Gracji – uważany jest za ojca europejskiej medycyny. Hipokrates określił między innymi, czym jest etyka zawodu lekarza. Do dziś studenci kończący akademię medyczną składają słynną „przysięgę Hipokratesa”, określa ona etykę zawodu lekarza. W IV w.p.n.e. Arystoteles ze Stragiry (najbardziej wszechstronny myśliciel i uczony starożytności) opracował pierwszy system klasyfikacji roślin i zwierząt. Rozwinął w nim zasadę współzależności (korelacji) budowy i funkcji poszczególnych części ciała. W II w.p.n.e. W Rzymie działał Galen (po Hipokratesie najwybitniejszy lekarz tamtych czasów). Stworzył podstawy anatomii i fizjologii człowieka oraz zwierząt.