Zaludnienie

Urbanizacją nazywamy zespół przemian ekonomicznych, przestrzennych, społecznych i kulturowych, prowadzący do rozbudowy miasta, powiększania się jego obszarów, a także do wzrostu liczby ludności zamieszkałej dane miasto. Proces prowadzi ten do powstawania nowych miast i rozbudowy już istniejących, raz co za tym idzie do rozbudowy aglomeracji miejskich, łączenie się miast, powstawania megalopolis. Rozróżniamy cztery rodzaje urbanizacji: demograficzną, przestrzenna, społeczną i ekonomiczną. Urbanizacja demograficzna to wzrost liczby mieszkańców miasta poprzez przenoszenie się ludzi ze wsi do miast. Urbanizacją przestrzenną nazywamy powiększenie się przestrzeni miast oraz powstawanie nowych ośrodków. Urbanizacja ekonomiczna polega na zatrudnianiu ludności w zawodach innych niż rolnictwo a społeczna to przyjmowanie przez ludność miejskiego stylu życia. Przyczyny urbanizacji to rozwój przemysłu, który powoduje zwiększanie się liczby ludności miast, atrakcyjny rynek pracy, migracja ludnosci ze wsi w celu polepszenia warunków życia.

Przyczyny

Powstawanie miast wynika z różnych przyczyn nazywanych czynnikami lub funkcjami miastotwórczymi. Należą do nich m.in. administracja państwowa, obronność, handel, transport, przemysł, kult religijny, oświata, kultura. Czynniki te zależą od czasów w których powstało miasto. W starożytności, czy średniowieczu miasta miały charakter grodów obronnych, pełniły funkcje administracyjne. Dziś funkcje administracyjne SA równie ważne (stolica państwa jest z reguły największym miastem na terenie danego kraju), jednak funkcje, które rozwinęły się nieco później, jednak są także ważne i mają duży wpływ na rozwój miast to przemysł, czy handel. Funkcje miast wiążą się także z kulturą i oświatą, istotne są także funkcje religijne, czy turystyka. Przykładem miasta, które pełni funkcję religijna jest np. Fatima, funkcje turystyczna – Kraków, Zakopane. Pierwotne czynniki miastotwórcze często są zupełnie inne niż rozwinięte później funkcje. Przykładowo, Kraków nie pełni już funkcji obronnej (jak kilkanaście wieków temu), nie pełni już tak ważnej funkcji administracyjnej (dawniej był stolicą, dziś nie). Jednak pełni obecnie inne ważne funkcje. Miasta dostosowują się do rozwoju i nowych warunków poprzez zmianę swoich funkcji na nowe.

Ogólnie

Sieć osadnicza jest to zagospodarowanie terenów na które składają się różnego rodzaju osiedla, które są połączone różnymi drogami umożliwiającymi komunikację. Właściwe zagospodarowanie terenami, odpowiednie połączenie miast to podstawa polityki wewnętrznej każdego sprawnie funkcjonującego państwa. Elementem sieci osadniczej jest wieś, jednostka osadnicza zamieszkała przez ludność, która zajmuje się głównie rolnictwem. Charakterystyczną cechą wsi, jest obecność budynków gospodarczych. Miasta to jednostka intensywnie zabudowana, którą zamieszkują ludzie nie zajmujący się rolnictwem. Aby jednostka otrzymała prawa miejskie musi spełniać ustalone kryteria, które określają odpowiednią liczbę ludności, właściwy rodzaj zatrudnienia (w branżach przemysłowych lub usługowych) czy też wygląd zabudowań. Miasta przybierają różne formy, tj. zabudowania przestrzenne. Aglomeracja, jedna z form, to skupiska większych i mniejszych miast które są powiązane funkcjonalnie i komunikacyjnie. Do tej formy należą aglomeracje monocentryczne (dominujące miasto jest otoczone mniejszymi, zależnymi od niego) oraz aglomeracje policentryczne (kilka położonych obok siebie miast o podobnych funkcjach i wielkości). Oprócz tego wyróżniamy jeszcze metropolie (miasta o znaczeniu międzynarodowym) oraz megalopolis (rozwijające się aglomeracje integrujące się ze sobą).

Mieszkańcy

Każde miasto ma charakterystyczny układ przestrzenny. Ma to związek z jego historią, z okresem oraz miejscem w jakim powstało. Patrząc wstecz możemy zauważyć wpływy jakie cywilizacje wywarły na dane miasta. Miasta cywilizacji starożytnych miały regularną budowe, na środku znajdował się plac (przykładem może być Agora w Atenach) od którego rozchodziły się ulice, przecinające się pod kątem prostym. Liczne miasta, znajdujące się niegdyś pod panowaniem cesarstwa rzymskiego budowane były na wzór rzymskich założeń urbanistycznych. Wiele miast europejskich zachowało elementy historyczne, takie jak mury obronne miasta, rynek w jego centralnej części, oraz charakterystyczny układ ulic. W czasach renesansu powstawały miasta-twierdze (na przykład Zamość), z kolei w okresie baroku istotne było upiększanie miast, stąd bogato zdobione kamienice, czy parki. Duży wpływ na wygląd miast miała rewolucja przemysłowa. Jej szybki rozwój spowodował gwałtowne powstawania osiedli wokółzakładów przemysłowych, które budowane były chaotycznie i w niewysokim standardzie. Dzis miasta na całym świecie zaczynają się do siebie upodabniać. W centrum najczęściej znajduja się ośrodki administracyjne i handlowe. Na niewielkiej przestrzeni mieści się bardzo gęsta zabudowa (wieżowce, w których znajdują się zarówno mieszkania jak i biura firmowe), natomiast na obrzeżach, spotkać można fabryki i przedsiębiorstwa.

Stopnie zaludnienia

W rozwoju urbanizacji wyróżniamy jej cztery etapy: urbanizacja wstępna, suburbanizacja, dezurbanizacja, reurbanizacja. Wstępna urbanizacja to zwiększanie się liczby ludności w centrach miasta spowodowane głównie zapotrzebowaniem na pracowników ze strony rozwijającego się przemysłu. Suburbanizacja wynika z dalszej koncentracji ludność na obszarach miejskich. Ludzie przeprowadzają się ze śródmieścia na obszary podmiejskie, co powoduje rozrost przedmieść a wyludnianie się śródmieść. Dezurbanizacja to proces w którym liczba ludności stabilizuje się, jednak ludność przeprowadza się na odległe przedmieścia. Jest to spowodowane ulokowaniem zakładów przemysłowych na obrzeżach miasta, lub tez wzrostem zamożności obywateli, którzy chcą polepszyć warunki życia. Reurbanizacja to już ostatni etap urbanizacji. Tereny podmiejskie rozrastają się tworząc duże zurbanizowane obszary. Skutkami urbanizacji są: ułatwiony dostęp do dóbr kultury, rozwój służby zdrowia, edukacji, powszechniejszy dostęp do informacji, większy komfort życia ale też problemy komunikacyjne, problemy z wodą i odprowadzeniem dużej ilości ścieków, zanieczyszczenia powietrza, hałas, zmniejszanie się powierzchni terenów zielonych itp.